Topics DeFi
Bybit Learn
Bybit Learn
Beginner
Jun 8, 2022

Nghệ Thuật Crypto Là Gì Và Có Ảnh Hưởng Như Thế Nào Đến Thế Giới Nghệ Thuật?

Họa sĩ người Pháp Henri Matisse có một câu nói nổi tiếng, "Để sáng tạo cần có bản lĩnh." Nhưng sự sáng tạo có thể bay xa tới đâu? Nghệ thuật crypto là biên giới mới nhất, tạo ra nhiều làn sóng trong thế giới nghệ thuật với những tác phẩm kỹ thuật số thu về hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD.

Chắc chắn phải kể đến tác phẩm nghệ thuật của nghệ sĩ kỹ thuật số Beeple bán tại Christie’s với giá $69,3 triệu (40.000 ETH), hay mã nguồn World Wide Web của Ngài Tim Berners-Lee được ra giá $5,4 triệu (2.572 ETH). Với những số liệu như vậy, không có gì ngạc nhiên khi tổng vốn hóa thị trường của nghệ thuật crypto đã vượt quá $2 tỷ vào năm 2021, theo dữ liệu từ NonFungible.com.

Nghệ thuật crypto hay còn gọi là nghệ thuật NFT có một thị trường đầy tiềm năng, khiến nhiều người quan tâm đến phương tiện này. Nhưng liệu nó chỉ là một xu hướng sắp hết thời của chuỗi blockchain hay sẽ là tương lai của làng nghệ thuật? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu xem nghệ thuật crypto là gì, có gì khác với nghệ thuật truyền thống, cũng như cách công nghệ của nó vận hành cùng với một số ví dụ nổi bật.

Nghệ Thuật Crypto Là Gì?

Nghệ thuật crypto là nghệ thuật kỹ thuật số dùng công nghệ chuỗi blockchain để xác minh quyền sở hữu. Một bức tranh gốc của Matisse có thể được xác minh có phải hàng thật hay không, thì nghệ thuật crypto dùng token không thể thay thế (NFT) để xác minh theo một cách tương tự. Giá trị của tác phẩm đến từ sự độc đáo, vì nó không dễ bị sao chép như nghệ thuật kỹ thuật số bình thường. Nghệ thuật crypto là độc nhất vô nhị.

Khi nói sự độc đáo là thứ làm nên giá trị của nghệ thuật kỹ thuật số thì nghe có vẻ vô lý, nhưng thử nghĩ mà xem: ai cũng có thể sở hữu một bản sao hoàn hảo của bức tranh Mona Lisa và không thể phân biệt thật giả chỉ bằng mắt thường. Nhưng bản gốc chỉ có một và thuộc sở hữu của một bảo tàng nào đó. Tác phẩm gốc ấy được coi là vô giá.

Nghệ thuật crypto (hay nghệ thuật NFT) cho thấy một viễn cảnh nghệ thuật mới, sử dụng chuỗi blockchain để tạo ra tính độc đáo và độ hiếm kỹ thuật số. Trước đây, các nội dung và tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số rất dễ bị sao chép, nên nghệ thuật kỹ thuật số không thể có được độ hiếm như nghệ thuật truyền thống.

Nghệ thuật crypto đã tạo ra một thị trường mới trong nháy mắt. Hiện nay, người sáng tạo nội dung có thể tự chỉ định cái nào là phiên bản “thật”.  Họ cũng có thể tùy ý tạo ra bao nhiêu bản sao giới hạn cũng được và không phải lo về vấn đề giả mạo.

Các nhà đấu giá phi tập trung xuất hiện, tạo điều kiện để giao dịch nghệ thuật crypto thuận lợi hơn. Jason Rosenstein, đồng sáng lập Portion, nói với Decentraland rằng nhà đấu giá của ông ta hỗ trợ cho cả các nghệ sĩ đã thành danh và người mới. Ai cũng có thể tự ý tạo ra NFT trên Portion và nghệ sĩ sẽ được nhận 100% số tiền kiếm được.

Thậm chí các bảo tàng và nhà đấu giá truyền thống cũng dần bước chân vào thế giới nghệ thuật crypto. Chẳng hạn như nhà đấu giá nổi tiếng Christie’s đã dẫn đầu, tạo ra một bước ngoặt khi bán Beeple và thu về hơn $69 triệu. Phòng trưng bày Uffizi ở Ý đã tạo một NFT cho tác phẩm của Michelangelo và bán với giá $170.000. Phòng trưng bày đang tiến hành tạo và bán thêm nhiều NFT của các kiệt tác khác trong bộ sưu tập của họ.

Vào tháng 6/2021, nhà đấu giá Sotheby’s nổi tiếng ở London đã thông báo mở một cuộc đấu giá trực tuyến tên là “Kỹ thuật số chính gốc: Mở bán các NFT được tuyển chọn” bày bán tác phẩm của 27 nghệ sĩ kỹ thuật số. Mục tiêu của cuộc đấu giá là thúc đẩy mua bán nghệ thuật crypto và đã thu hút những người đam mê crypto và cả các nhà sưu tập nghệ thuật truyền thống. Giá khởi điểm là $100 và có thể thanh toán bằng tiền định danh hoặc tiền điện tử.

Nghệ thuật crypto không có dấu hiệu giảm nhiệt. Tác phẩm nghệ thuật cùng sản phẩm sưu tập cũ và mới đều đang được giao dịch trên một số nền tảng, với tổng khối lượng giao dịch trị giá hàng tỷ USD.

Sự Khác Biệt Giữa Nghệ Thuật Crypto và Nghệ Thuật Truyền Thống

Nghệ thuật đã có những bước nhảy vọt trong hơn một thế kỷ qua. Nghệ thuật truyền thống đã xuất hiện từ xa xưa, gồm có hội họa, điêu khắc, âm nhạc, sân khấu, mỹ thuật, kiến trúc và điện ảnh. Nghệ thuật kỹ thuật số thì xuất hiện lần đầu vào những năm 1960. Nó được xếp vào mục “nghệ thuật truyền thông mới”. “Nghệ thuật truyền thông mới” gồm có nghệ thuật máy tính, nghệ thuật đa phương tiện và nhiếp ảnh kỹ thuật số.

Hai loại nghệ thuật này có nhiều chỗ giống nhau, nhưng cũng có những khác biệt cơ bản. Nghệ thuật kỹ thuật số thường có ít "lỗi" hơn vì nghệ sĩ có thể dễ dàng hoàn tác khi có lỗi. Nghệ thuật truyền thống thì không như vậy. Lỗi sẽ ở đó mãi mãi và không thể hoàn tác, đây cũng là điểm hấp dẫn của nghệ thuật truyền thống.

Một điểm khác biệt đáng chú ý khác của nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật kỹ thuật số là sự sao chép. Trong không gian kỹ thuật số, có thể dễ dàng nhấn CTRL+C và tạo ra vô số bản sao. Ngược lại, các tác phẩm nghệ thuật truyền thống khó, thậm chí là không thể sao chép hoàn toàn. Yếu tố này ảnh hưởng đến độ hiếm của một món đồ, từ đó ảnh hưởng giá thị trường của nó.

Giá trị của nghệ thuật kỹ thuật số rất đa dạng, với giá dao động từ hàng trăm USD đến hàng triệu USD. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của một tác phẩm nghệ thuật, gồm có phong cách, kích thước, phổ màu và địa điểm trưng bày. Danh tính nghệ sĩ cũng có thể ảnh hưởng đến đánh giá tổng thể, và ảnh hưởng số tiền mà các nhà sưu tập sẵn sàng bỏ ra để mua một tác phẩm.

Điều tạo nên giá trị của một tác phẩm là khi mọi người có cảm tình và thấy được giá trị nghệ thuật của nó. Họ sẵn lòng trả nhiều tiền để sở hữu thứ mà họ cho là hiếm. Tuy nhiên, trước giờ nghệ thuật kỹ thuật số không có được lợi thế đó vì nó rất dễ sao chép.

Giờ đây, mọi thứ đã thay đổi nhờ công nghệ chuỗi blockchain và crypto. Hiện nay, có thể dễ dàng xác định cái nào là bản sao chính gốc. Mỗi tác phẩm nghệ thuật crypto là độc nhất, khiến nó trở thành phương tiện hoàn hảo cho những người sáng tạo nghệ thuật. Nghệ sĩ, người có ảnh hưởng hay nhạc sĩ đều có thể kiếm tiền bằng cách bán sản phẩm kỹ thuật số mà không lo bị sao chép, chia sẻ hoặc ăn cắp.

Nếu nghệ sĩ chỉ tạo ra một bản sao của tác phẩm thì đó là bản gốc duy nhất. Mọi người có thể tải nhiều phiên bản từ Internet để sử dụng cho mục đích cá nhân, nhưng dễ dàng chứng minh những phiên bản đó là hàng giả. Việc này cũng giống như mua bản sao bức tranh Mona Lisa trong cửa hàng lưu niệm của bảo tàng, ai cũng biết rằng đó là hàng giả.

Việc mua bán các tác phẩm nghệ thuật crypto trong năm 2021 là bước tiến mới trong xác nhận quyền sở hữu nghệ thuật kỹ thuật số. Thị trường mới thành lập cho thấy một lối đi mới cho những người sáng tạo nội dung kỹ thuật số và am hiểu công nghệ có thể loại bỏ bên trung gian và giao dịch trực tiếp với khách hàng.

2021 là năm doanh thu của nghệ thuật crypto chạm đỉnh. Nguồn ảnh:  Nonfungible.com

Giá rẻ không ngờ của một số tác phẩm nghệ thuật crypto đã làm dấy lên nhiều sự nghi ngờ và chế nhạo. Rất nhiều người cười nhạo nghệ thuật crypto, nhưng thật sự mua đồ sưu tầm kỹ thuật số không khác gì mua đồ thật. Không ai sưu tầm giày thể thao phiên bản giới hạn, quần áo thiết kế hoặc thẻ Pokémon chỉ để sử dụng. Họ thường mua chúng vì chúng hiếm, có tính thẩm mỹ, chứa đựng sự khéo léo của nghệ nhân.

Với người mua, lợi ích dễ thấy nhất của nghệ thuật crypto là họ có quyền sở hữu sản phẩm. Chỉ duy nhất người thực sự bỏ tiền ra mua mới được truy cập điểm vào duy nhất của chuỗi blockchain thể hiện quyền sở hữu thật sự, đã được chứng nhận.

Với các nhà đầu tư tài sản kỹ thuật số, NFT là một tài sản đầu cơ mới để mua và nắm giữ và kỳ vọng một ngày nào đó giá trị của nó sẽ tăng lên để họ bán đi và kiếm lời. Thị trường giao dịch NFT khá lớn, có vai trò quan trọng trong việc tăng giá trị thị trường của nghệ thuật crypto.

Với các nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung, nghệ thuật crypto là cách mới để kiếm tiền nhờ đem bán tác phẩm. Khi dùng chuỗi blockchain để mã hóa tác phẩm nghệ thuật, các nghệ sĩ còn có thể cài đặt để nhận được một phần giá bán lại mỗi khi tác phẩm nghệ thuật của họ được sang tay. Có nghĩa là nhiều năm sau, khi tác phẩm nghệ thuật được bán lại, người tạo ra nó vẫn sẽ nhận được tiền. Họ vẫn sẽ thu được một số lợi ích từ tác phẩm của mình, đặc biệt nếu tác phẩm nổi tiếng và có giá trị hơn trong tương lai.

Chúng tôi không nói rằng nghệ thuật crypto có thể hoặc sẽ thay thế hoàn toàn nghệ thuật truyền thống. Sở thích sưu tầm tranh và tác phẩm điêu khắc quý vẫn cực kỳ lớn mạnh, dù hiện nay rất dễ dàng để tạo bản sao kỹ thuật số của những tác phẩm nghệ thuật cổ điển. Hai hình thức nghệ thuật có nhiều điểm khác nhau nên vẫn sẽ cùng tồn tại.

Nghệ Thuật Crypto Vận Hành Như Thế Nào?

NFT là viết tắt của “token không thể thay thế”, cơ bản là mỗi tệp kỹ thuật số bất biến được ghi trên chuỗi blockchain sẽ chỉ có một ID duy nhất. Tất cả các giao dịch liên quan đến NFT đều được xác thực bởi chuỗi blockchain nên không khó để theo dõi quyền sở hữu và xác thực chuyển nhượng giữa người mua và người bán.

Công nghệ đứng sau nghệ thuật crypto và các crypto sưu tầm có thể mã hóa khá nhiều thứ - từ âm nhạc, tranh, chứng chỉ và tweet cho tới các bài viết như bài này. Dữ liệu chuỗi blockchain được phân tán trên mạng máy tính, không có vị trí trung tâm nhất định nào nên một tệp kỹ thuật số không thể bị giả mạo hay thay đổi.

Thị Trường Nghệ Thuật Crypto

Hơn 1,7 triệu tác phẩm nghệ thuật crypto đã được bán trên nhiều thị trường NFT khác nhau. Nguồn ảnh:CryptoArt

Có hàng trăm thị trường dành cho cộng đồng crypto đầy triển vọng này, có bán mọi thứ từ tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số và thẻ giao dịch đến bất động sản ảo và trò chơi. Đầu tư vào NFT không thể sánh với giao dịch tiền tệ, nhưng chúng vẫn rất quan trọng. Đây là tin tốt cho những người sáng tạo và nghệ sĩ NFT.

NFT dùng tiêu chuẩn token ERC721, là một smart contract chống giả mạo được xây dựng trên Ethereum để đảm bảo một tệp kỹ thuật số là hàng thật. Nhiều nền tảng crypto cho phép các nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung dễ dàng tạo ra nghệ thuật crypto bằng NFT, kể cả cho những người không giỏi công nghệ lắm. Tất cả những gì bạn cần làm là mở tài khoản, đăng tác phẩm lên và thêm nó vào chuỗi blockchain.

Hãy chọn nền tảng phù hợp với nhu cầu của bạn. Hãy cân nhắc các yếu tố như bảo mật, phí và hoa hồng, nó có dễ sử dụng không, có bảo vệ bản quyền tốt không và tiền bản quyền ra sao. Dưới đây là một số thị trường nghệ thuật crypto phổ biến.

OpenSea

OpenSea là một thị trường NFT ngang hàng (P2P) hỗ trợ tạo, bán và sưu tầm nghệ thuật crypto dễ dàng. Nền tảng này có đa dạng các loại sản phẩm và hơn 200 danh mục, gồm có nghệ thuật kỹ thuật số, đồ sưu tầm kỹ thuật số, thế giới ảo, tên miền phi tập trung và nhiều cái khác.

Ai cũng có thể giao dịch NFT trên thị trường. Nền tảng sẽ nhận được 2,5% cho mỗi giao dịch. Có 200 loại tiền điện tử có thể dùng để thanh toán, gồm có Ether (ETH), Bitcoin (BTC), USD Coin (USDC), Decentraland (MANA), Sandbox (SAND) và nhiều loại khác.

Art Blocks

Art Blocks là một nền tảng sáng tạo nội dung xây dựng trên Ethereum. Các nghệ sĩ crypto có thể dùng nền tảng này để tạo ra hình ảnh, nội dung tương tác và mô hình 3D. Nền tảng này cũng cho phép người sáng tạo đúc sản phẩm thành NFT và thêm vào chuỗi blockchain.

Tác phẩm được đúc thành công trên Art Blocks sẽ xuất hiện ngay lập tức trên mạng Ethereum dưới dạng token NFT. Sau đó, token có thể được đưa lên mọi thị trường NFT, trong đó có OpenSea.

Art Blocks ảnh hưởng mạnh đến thị trường NFT sau khi ra mắt vào tháng 11/2020. Chỉ riêng khối lượng giao dịch của nó trong tháng 8/2021 đã vượt qua $586 triệu, theo dữ liệu từ CryptoSlam!

Foundation

Foundation là một trong những nền tảng để bán tác phẩm nghệ thuật được NFT hỗ trợ phổ biến nhất. Đây là thị trường đã hỗ trợ giao dịch Nyan Cat bằng ETH vào tháng 2 năm nay, với giá trị tương đương $600.000.

Những người sáng tạo đưa tác phẩm lên đấu giá sẽ nhận được 85% giá bán cuối cùng. Nếu tác phẩm của họ được bán lại trên Foundation hoặc các thị trường NFT khác như OpenSea hoặc Art Blocks, thì họ sẽ mãi mãi được hưởng 10% tiền bản quyền. Những người sáng tạo trên nền tảng này đã kiếm được hơn $142 triệu từ khi nền tảng ra mắt vào tháng 2/2021.

Các Ví Dụ Tiêu Biểu

Nyan Cat 

Một NFT Nyan Cat được bán với giá 300 ETH vào ngày 19/2/2021. Nguồn ảnh: Foundation.app

Nyan Cat là ảnh động 8-bit của một chú mèo có cơ thể hình bánh Pop-Tart. Nó tạo ra vệt cầu vồng khi bay ngang qua một khoảng không đầy sao, cùng với một giai điệu bắt tai. Ảnh động này do Chris Torres tạo ra vào 2011. Giống với hầu hết các meme phổ biến khác, vẫn không ai giải thích được tại sao nó lan truyền nhanh tới vậy. Có thể là do kết hợp của nhiều yếu tố: sự hoài niệm về ảnh động 8-bit, sự dễ thương của mèo, sự nổi tiếng của bánh Pop-Tarts và giai điệu bắt tai (“Nyanyanyanyanyan!”).

Chúng ta thường không thể hiểu nổi sức hút của meme, nhưng sức hút ấy lớn tới mức kéo dài 10 năm sau khi một phiên bản crypto của Nyan Cat đã được Torres bán và thu về lượng crypto tương đương $590.000 (300 ETH).

Homer Pepe

NFT Homer Pepe được bán đấu giá với giá 205 ETH vào ngày 2/3/2021. Nguồn ảnh:Instagram.com

Homer Pepe là hình dạng kết hợp của Ếch Pepe và Homer Simpson. Ếch Pepe là một bộ phim hoạt hình về con ếch xanh hình người từ những năm 2000. Nó lan truyền phổ biến trên 4chan, Myspace và Gaia Online. Trong thập kỷ tiếp theo, nó đã trở thành một trong những meme nổi tiếng nhất trên internet.

Văn hóa Meme được những người đam mê crypto yêu thích, vì vậy không ngạc nhiên khi một cuộc đấu giá nghệ thuật crypto trực tiếp vào năm 2018 đã xuất hiện nhiều “Pepes hiếm”. Peter Kell đã mua NFT Homer Pepe với giá $38.500. Vào thời điểm đó, đây là tác phẩm nghệ thuật crypto được trả giá cao nhất. Chưa đầy ba năm sau, Kell có thể bán nó với giá tương đương $320.000 (205 ETH).

CryptoKitties

Hơn một triệu CryptoKitties được nhân giống vào năm 2018. Nguồn ảnh:CryptoKitties

CryptoKitties là ví dụ đầu tiên về việc mọi người có nhu cầu với nghệ thuật crypto.

Trang web của nó là một trò chơi mà ai cũng có thể nhân giống và nhận nuôi những chú mèo kỹ thuật số độc đáo có nhiều hình dạng và màu sắc khác nhau. Mỗi chú mèo là một NFT được xác thực trên chuỗi blockchain Ethereum và gắn với một chuỗi số độc nhất có chức năng giống DNA. Nuôi hai con mèo có thể truyền các thuộc tính từ DNA của chúng cho con cái.

Sự mới lạ của những chú mèo đã ngay lập tức khiến chúng trở thành một hiện tượng. CryptoKitties nổi tiếng đến mức mạng Ethereum đã tắc nghẽn nghiêm trọng vào năm 2017. Đến năm 2018, hơn 1 triệu chú mèo đã được nhân giống. Một chú mèo đã được bán với giá $140.000 tại Cuộc đấu giá Nghệ thuật Codex + Rare Ethereal của Ethereal Summit năm 2018. Tính tới nay, loại đắt nhất trên thị trường là CryptoKitty Dragon, được bán đấu giá với giá $172.000 (600 ETH) vào năm 2018.

Beeple

Nguồn ảnh: Beeple-collect.com

Beeple là nghệ danh của nghệ sĩ kỹ thuật số người Mỹ Michael Joseph Winkelmann. Anh ấy nổi tiếng với các tác phẩm nghệ thuật bình luận chính trị và xã hội. Anh ta tạo ra tiếng vang vào tháng 3/2021 sau khi tác phẩm “Everydays: the First 5000 Days” đem về lượng cypto tương đương với $69,3 triệu trên Christie’s. Tác phẩm tập hợp 21.069 x 21.069 pixel tạo thành một bức tranh kỹ thuật số lớn ghép từ vô số ảnh nhỏ. Đây là tác phẩm nghệ thuật crypto đầu tiên được đấu giá bởi một nhà đấu giá lớn.

Bored Ape 

Bored Ape #8585 được bán với giá $2,37 triệu vào tháng 10/2021. Nguồn ảnh: BoredApeYachtClub.com

Bored Ape là những con linh trưởng hoạt hình được thiết kế bởi Bored Ape Yacht Club. Nền tảng này được ra mắt vào tháng 4/2021 để bắt kịp cơn sốt NFT. Những người sáng lập đã bán 10.000 bản sao của con khỉ dưới dạng NFT. Mỗi bản sao có giá 0,08 ETH. Những con khỉ không đuôi này nhanh chóng được bán hết và hiện tại được giao dịch ở mức giá cao hơn nhiều.

Vào tháng 8/2021, Sotheby’s thông báo họ đang bán đấu giá bộ sưu tập gồm 101 con khỉ. Đến giữa tháng 9, tất cả bộ sưu tập đã bán sạch, đem về tổng cộng $24,4 triệu. Vào tháng 10/2021, Bored Ape #8585 được bán với giá $2,7 triệu trên OpenSea, trở thành NFT đắt nhất trong bộ sưu tập của Yacht Club.

Vấn Đề Lớn Nhất của Nghệ Thuật Crypto

Cũng như nhiều dự án liên quan đến công nghệ chuỗi blockchain khác, nghệ thuật crypto bị chỉ trích rất nhiều. Vấn đề lớn nhất khi sáng tạo nghệ thuật crypto là năng lượng bị lãng phí nhiều, vì việc xác thực giao dịch cần có rất nhiều năng lượng.

NFT là nguyên nhân của hàng triệu tấn khí thải carbon dioxide. Vấn đề này nghiêm trọng đến mức khi ArtStation công bố sẽ ra mắt một thị trường dành cho NFT, chỉ vài tiếng sau họ đã phải hủy kế hoạch do phản ứng dữ dội trên mạng xã hội.

Tin tốt là vấn đề này đã được nhiều người hiểu rõ, và các nhà phát triển đang rất cố gắng nghiên cứu để thay đổi mô hình xác thực, nhằm giảm lượng năng lượng cần dùng cho việc lưu trữ.

Kết Luận 

Nghệ thuật crypto có vẻ không thực tế, và gần như chỉ có trong phim viễn tưởng, nhưng nó vẫn đang tồn tại. Đây là một công cụ mới mẻ dành cho các nghệ sĩ crypto, có thể duy trì độ hiếm và giúp tác phẩm của họ trực tiếp đến với khách hàng. Nghệ thuật là một lĩnh vực không ngừng phát triển và nghệ thuật crypto chắc chắn là bước tiến tiếp theo.

Sau khi tìm hiểu về nghệ thuật NFT, hãy tìm hiểu về cách để tạo NFT cho riêng mình.